W naszej szkole obchodziliśmy Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej – czas, w którym szczególnie zwracamy uwagę na to, jak traktujemy innych i jak możemy wspólnie budować atmosferę wzajemnego szacunku, empatii i bezpieczeństwa. To dobry moment, by zatrzymać się na chwilę i zastanowić, czym naprawdę jest przemoc, dlaczego tak bardzo rani oraz co każdy z nas może zrobić, by jej przeciwdziałać.

Czym jest przemoc rówieśnicza?

Z przemocą rówieśniczą mamy do czynienia, gdy jedna osoba lub grupa osób celowo i wielokrotnie krzywdzi innego ucznia – słowem, zachowaniem, gestem lub działaniem w Internecie. Przemoc zawsze wiąże się z nierównowagą sił – ofiara ma trudność, by się obronić, a sprawca wykorzystuje przewagę fizyczną, psychiczną lub społeczną.

Kiedy przemoc staje się systematyczna…

W języku angielskim takie zachowania nazywa się bullyingiem. Oznacza to celowe, powtarzające się krzywdzenie drugiej osoby przez rówieśników. To nie jest jednorazowa sprzeczka czy nieporozumienie, ale ciągłe działania mające na celu upokorzenie lub odrzucenie kogoś. Sprawca bullyingu często stara się zyskać władzę, wpływy lub uznanie grupy kosztem innej osoby.

Bullying może przybierać różne formy:

• fizyczną – bicie, popychanie, niszczenie rzeczy;

• słowną – przezywanie, groźby, obrażanie, wyśmiewanie;

• emocjonalną – wykluczanie z grupy, ignorowanie, rozsiewanie plotek;

• cyberprzemoc – hejt, publikowanie zdjęć lub filmów bez zgody, ośmieszanie w mediach społecznościowych.

Skutki przemocy i bullyingu

Przemoc nigdy nie pozostaje bez śladu. Osoby doświadczające bullyingu często czują się samotne, bezwartościowe i bezradne. Mogą mieć problemy z nauką, koncentracją, snem, a także z zaufaniem do innych ludzi.

Świadkowie przemocy również cierpią – często czują strach lub poczucie winy, że nic nie zrobili. Ich milczenie bywa odbierane jako przyzwolenie na dalsze krzywdzenie.

Również sprawcy ponoszą konsekwencje – uczą się, że przemoc jest skuteczna, co utrudnia im budowanie zdrowych relacji i może prowadzić do problemów w dorosłym życiu.

Co mogę zrobić?

Najważniejsze to nie być obojętnym. Jeśli widzisz, że ktoś jest krzywdzony – reaguj. Nie trzeba robić tego samemu – możesz zwrócić się do dorosłych, nauczycieli lub wychowawcy. Pamiętaj, że milczenie wspiera sprawcę, a reakcja może uratować komuś poczucie bezpieczeństwa. Nie śmiej się z przemocy, nie nagrywaj jej, nie udostępniaj dalej – każde takie zachowanie rani ofiarę jeszcze bardziej. Świadek, który reaguje, jest odważny, a jego postawa może zatrzymać przemoc.

Jak sobie radzić, gdy ktoś Cię krzywdzi?

Jeśli doświadczasz przemocy, pamiętaj – to nigdy nie jest Twoja wina.

Masz prawo do pomocy i wsparcia. Nie zostawaj z tym sam – porozmawiaj z kimś, komu ufasz: wychowawcą, pedagogiem, psychologiem, nauczycielem lub rodzicami.

Jeśli przemoc dzieje się w sieci, zrób zrzuty ekranu i pokaż je dorosłemu. Takie dowody mogą pomóc zatrzymać sprawcę i chronić innych.

Gdzie szukać pomocy?

Pomoc można uzyskać w szkole – u pedagoga, psychologa, wychowawcy lub innego nauczyciela.

Można też zadzwonić na Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży – 116 111 (czynny całą dobę, bezpłatnie i anonimowo).

W nagłych sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia należy dzwonić pod numer 112.

ZAPAMIĘTAJ:

Bullying i przemoc rówieśnicza to zjawiska, które dotykają wielu uczniów, ale każdy z nas może im przeciwdziałać.

Reagowanie na przemoc to nie donos – to odwaga i troska o innych. Prawdziwa lojalność nie polega na milczeniu, ale na stanięciu po stronie dobra i bezpieczeństwa.

Wspólnie możemy stworzyć szkołę, w której panuje życzliwość, wzajemny szacunek i zrozumienie – a każdy uczeń czuje się bezpieczny i akceptowany.

Łucja Kucia-Supron

psycholog szkolny