Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego (World Mental Health Day) obchodzony jest co roku 10 października. Ustanowiony został w 1992 r. z inicjatywy Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego, we współpracy ze Światową Organizacją Zdrowia (WHO). Początkowo miał on charakter informacyjny – służył zwiększaniu świadomości o znaczeniu zdrowia psychicznego oraz walce ze stygmatyzacją osób chorujących psychicznie. Z biegiem lat obchody rozszerzono o działania edukacyjne, profilaktyczne i społeczne prowadzone w szkołach, miejscach pracy oraz mediach na całym świecie.

Każdego roku dzień ten przebiega pod innym hasłem przewodnim, np. „Zdrowie psychiczne jest uniwersalnym prawem człowieka” (2023 r.) czy „Niech zdrowie psychiczne i dobrostan psychiczny staną się naszym priorytetem” (2022 r.). Tegoroczne hasło to „Zdrowie psychiczne w sytuacjach kryzysowych”.

W wielu krajach organizowane są konferencje, marsze, kampanie społeczne i warsztaty, mające na celu zwiększenie zrozumienia dla problemów psychicznych i zachęcenie do sięgania po pomoc bez wstydu. WHO podkreśla, że obchody te są okazją, by łączyć działania rządów, organizacji pozarządowych, szkół i społeczności lokalnych w trosce o dobrostan psychiczny każdej osoby.

Dlaczego to ważne?

Zdrowie psychiczne jest częścią ogólnego zdrowia – Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podkreśla, że 10 października to dzień mobilizacji na rzecz dobrostanu psychicznego i dostępu do pomocy dla wszystkich.

W ostatnich latach specjaliści i organizacje międzynarodowe, takie jak WHO czy UNICEF, zwracają coraz większą uwagę na dobrostan psychiczny dzieci i młodzieży. U wielu młodych osób pojawiają się różne formy trudności emocjonalnych – związane ze stresem, presją szkolną, relacjami czy zmianami w okresie dorastania. Badania wskazują, że wyzwania te są dość powszechne – dotyczą istotnej części uczniów na całym świecie. Dlatego tak ważne jest, by szkoła była miejscem, w którym można otwarcie rozmawiać o emocjach, uczyć się radzenia sobie ze stresem i szukać wsparcia, gdy jest ono potrzebne.

Wczesna rozmowa, empatia i profilaktyka pomagają chronić zdrowie psychiczne i wspierać rozwój młodych ludzi.

Co robimy w naszej szkole na rzecz zdrowia psychicznego?

1. Budujemy klimat wsparcia – w codziennych relacjach kierujemy się życzliwością i szacunkiem, reagujemy na przejawy przemocy rówieśniczej, tworzymy atmosferę bezpieczeństwa i zaufania.

2. Dbamy o higienę psychiczną – uczymy metod relaksacji i ćwiczeń oddechowych, przypominamy o znaczeniu odpoczynku i zdrowego snu.

3. Realizujemy programy profilaktyczne – korzystamy z metod opartych na dowodach naukowych, które wspierają dobrostan i odporność psychiczną uczniów.

4. Współpracujemy z rodzicami – organizujemy spotkania i rozmowy o śnie, stresie, korzystaniu z mediów i o sposobach wspierania dzieci w domu.

5. Ułatwiamy dostęp do pomocy – w widocznych miejscach umieszczamy informacje o dostępnych formach wsparcia i kontaktach do specjalistów.

Sygnały, na które reagujemy

Z troską przyglądamy się samopoczuciu uczniów. Zwracamy uwagę na takie sygnały, jak:

• długotrwały spadek nastroju lub wycofanie z kontaktów,

• kłopoty ze snem lub apetytem,

• nagłe pogorszenie ocen lub częstsze nieobecności,

• skargi na dolegliwości fizyczne bez wyraźnej przyczyny,

• wypowiedzi o bezradności lub zniechęceniu.

Kiedy zauważamy niepokojące objawy, rozmawiamy, wspieramy i szukamy pomocy.

Do kogo możemy się zwracać w kryzysie?

• Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży 116 111 – całodobowo, bezpłatnie, anonimowo.

• W szkole – pedagog/psycholog szkolny.

• W systemie ochrony zdrowia – lekarz rodzinny, poradnie zdrowia psychicznego.

Łucja Kucia-Supron