W ubiegłą sobotę obchodziliśmy kolejną ważną dla naszych dziejów rocznicę – wprowadzenia stanu wojennego w Polsce 13 grudnia 1981 r. Upamiętniając to szczególne wydarzenie klasa VII przygotowała gazetkę, którą można oglądać w naszej szkole na korytarzu na górnym piętrze.

Stan wojenny w Polsce trwał w latach 1981-1983 i był stanem nadzwyczajnym wprowadzonym 13 grudnia 1981 r. na terenie całej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Było to niezgodne z obowiązującą Konstytucją PRL. Został zawieszony 31 grudnia 1982 r., a zniesiono go 22 lipca 1983 r. W trakcie jego trwania internowano łącznie 10131 działaczy związanych z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność”, a życie straciło ponad 70 osób, w tym 9 górników z Kopalni Węgla Kamiennego „Wujek” w Katowicach podczas pacyfikacji strajku.

Jaka była geneza tych wydarzeń? Strajki z lata 1980 r. zmieniły oblicze PRL: w ich konsekwencji powstała „Solidarność”, która była znacznie więcej niż tylko związkiem zawodowym. Była liczącym wiele milionów osób ruchem społecznym tworzącym przestrzeń wolności w PRL albo – mimo PRL. Zdestabilizowała komunistyczną władzę i stała się powodem poważnego niepokoju także w Moskwie. Kreml domagał się spacyfikowania polskiego buntu, dlatego po tym jak Stanisław Kania, I sekretarz KC PZPR, nie chciał siłowo zniszczyć „Solidarności”, rozczarowana i zniecierpliwiona Moskwa zastąpiła go Wojciechem Jaruzelskim. Jaruzelski był wierny Kremlowi, mówił, że: „Bez poparcia ZSRR nie możemy iść naprzód, pójść na ten krok.” Wiktor Kulikow (ówczesny Głównodowodzący Wojskami Państw Stron Układu Warszawskiego) rozwiał jednak nadzieje I sekretarza KC PZPR, jasno dając do zrozumienia, że o sowieckiej interwencji nie może być mowy. Dlatego 12 grudnia około północy w Belwederze odbyło się posiedzenie Rady Państwa, na którym podjęto uchwałę o wprowadzeniu stanu wojennego na terenie całego kraju. 13 grudnia 1981 r. o godzinie 0:00 oddziały ZOMO rozpoczęły ogólnokrajową akcję aresztowań działaczy opozycyjnych.

W dniu wprowadzenia stanu wojennego w działaniach na terytorium kraju wzięło udział ok. 70 tys. żołnierzy Wojska Polskiego, 30 tys. funkcjonariuszy MSW oraz bezpośrednio na ulicach miast 1750 czołgów i 1400 pojazdów opancerzonych, 500 wozów bojowych piechoty, 9000 samochodów oraz kilka eskadr śmigłowców i samoloty transportowe. 25% wszystkich sił skoncentrowano w Warszawie i okolicach. Operacja powiodła się jednak nadspodziewanie dobrze (dla komunistów) – złamała kręgosłup „Solidarności”. Z drugiej jednak strony przyniosła sankcje gospodarcze ze strony USA, które pogłębiły – i tak już katastrofalną – sytuację gospodarczą PRL. 

Podsumowując: wprowadzenie stanu wojennego nie poprawiło niekorzystnej sytuacji politycznej i gospodarczej w Polsce, nie usunęło oznak zapaści kraju, stało się natomiast symbolem komunistycznej opresji władz.

Franciszek Machowski